Gwella Llythrennedd Morol

Beth yw Llythrennedd Cefnfor?

Diffinnir llythrennedd cefnfor fel deall eich dylanwad ar y cefnfor a'i ddylanwad arnoch chi.

Wedi'i ddatblygu ddechrau'r 2000au, cafodd y term ei fathu gan addysgwyr morol a oedd yn cydnabod diffyg cynnwys gwyddor cefnfor yn y cwricwlwm cenedlaethol. Gyda nod gwreiddiol o wella gwybodaeth am y cefnfor ymhlith myfyrwyr ysgol, dechreuodd llythrennedd cefnfor fel cysyniad gyda'i sylfeini mewn addysg ffurfiol.

Yn fwy diweddar, mae ein dealltwriaeth o ymddygiad dynol a llythrennedd cefnforoedd wedi esblygu. Mae ymchwil diweddar wedi tynnu sylw at y ffaith bod llawer o agweddau ar lythrennedd cefnforoedd gan gynnwys ymwybyddiaeth, agweddau, ‘emoceaniaid’, mynediad a phrofiad, gallu addasu, ac ymddiriedaeth a thryloywder. Rydym bellach yn canolbwyntio ar 10 dimensiwn o lythrennedd cefnforoedd, gan gydnabod amrywiaeth y perthnasoedd y gellir eu cynnal rhwng pobl a’r môr.

Pam Llythrennedd Cefnfor?

Po fwyaf y cysylltiad y mae pobl yn ei deimlo â’r môr, y mwyaf ymwybodol y daw pobl am effeithiau unigolion a chymdeithas ar gynefinoedd morol ac arfordirol. Gall hyn arwain at newidiadau ymddygiadol sy’n cyfrannu at ddiogelu a gwarchod y mannau naturiol pwysig hyn, yn ogystal â’r holl fuddion y maent yn eu cynnig inni.

Mae gan unigolion, busnesau a llunwyr polisi sy'n llythrennog yn y cefnfor ran allweddol i'w chwarae wrth sicrhau bod gennym foroedd gwydn a chymunedau arfordirol ffyniannus.

Clymblaid Llythrennedd Cefnfor Cymru

Wedi'i sefydlu gan y Bartneriaeth Arfordiroedd a Moroedd Cymru (CaSP Cymru) yn 2022, lansiodd Cynghrair Llythrennedd Cefnfor Cymru (WOLC) 'Y Môr a Ni' – fframwaith ar gyfer Llythrennedd Cefnfor yng Nghymru.

Mae WOLC yn cyfuno gwybodaeth a phrofiad sefydliadau o bob cwr o'r sector morol (a mwy!) gan gynnwys Cyfoeth Naturiol Cymru, Llywodraeth Cymru, Cymdeithas Cadwraeth y Môr, Prifysgol Caerdydd ac Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru, ac yn ceisio codi ymwybyddiaeth o'n dylanwad ar y môr a dylanwad y môr arnom ni.

Mae ganddo aelodaeth gynyddol ac amrywiol o ymarferwyr morol ac arfordirol ac mae'n cyfarfod pedair gwaith y flwyddyn i rannu profiad a dysgu ar draws ystod o waith i ymgysylltu â chymunedau, busnesau a sefydliadau ar faterion morol ac arfordirol.

Os oes gennych ddiddordeb mewn cymryd rhan yn WOLC, cysylltwch â Reece Halstead ar reece.halstead@northwaleswildlifetrust.org.uk